پرش پلک یکی از مشکلاتی است که ممکن است هنگام کار با کامپیوتر، مطالعه، رانندگی یا حتی زمان استراحت تجربه کنید. شاید برای شما هم پیش آمده باشد که پلک چشم به صورت ناگهانی شروع به لرزش کند و برای چند ثانیه یا چند دقیقه، بدون اینکه بتوانید آن را کنترل کنید، به حرکت ادامه دهد. این حالت گاهی آن قدر خفیف است که فقط خودتان متوجه آن می شوید و گاهی نیز به شکل انقباض های مکرر و آزاردهنده بروز می کند.
در بیشتر موارد، پرش پلک یک عارضه خوش خیم است و به عواملی مانند کم خوابی، استرس، مصرف زیاد کافئین یا خشکی چشم ارتباط دارد. این مشکل معمولا بدون درمان خاص برطرف می شود؛ اما اگر پرش چشم برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، به بخش های دیگر صورت گسترش یابد یا با اختلال بینایی همراه باشد، لازم است علت آن بررسی شود.
در این مقاله با علت پرش چشم، تفاوت پرش چشم چپ و راست، روش های درمان پریدن پلک و نشانه هایی که می توانند هشدار دهنده باشند آشنا می شوید.
پرش پلک چیست و چرا اتفاق می افتد؟
پرش پلک به انقباض های غیر ارادی عضلات اطراف چشم گفته می شود. این انقباض ها معمولا در پلک بالا یا پایین اتفاق می افتند و ممکن است به صورت لرزش های کوتاه، تکرارشونده یا احساس تکان خوردن پلک ظاهر شوند.
یکی از شایع ترین انواع این مشکل، میوکیمی پلک است. در این حالت، انقباض های ظریف و موضعی عضلات پلک ایجاد می شوند که معمولا خطرناک نیستند و خود به خود از بین می روند.
پرش پلک با اسپاسم های شدیدتر عضلات اطراف چشم تفاوت دارد. برای مثال، در بلفارواسپاسم ممکن است عضلات اطراف هر دو چشم به صورت مکرر منقبض شوند و حتی باعث بسته شدن غیر ارادی پلک ها شوند. همچنین، اگر انقباض ها به گونه و گوشه دهان گسترش پیدا کنند، احتمال وجود اختلال دیگری مانند اسپاسم نیمه صورت مطرح می شود.
بنابراین، برای تشخیص علت پرش پلک باید به شدت انقباض، مدت زمان ادامه آن و علائم همراه توجه کرد.
علت پرش چشم چیست؟
علت پرش چشم همیشه یکسان نیست. در بسیاری از افراد، این حالت در واکنش به خستگی یا تحریک چشم ایجاد می شود و با اصلاح عادت های روزانه کاهش پیدا می کند. مهم ترین عوامل عبارت اند از:
استرس و اضطراب
استرس یکی از عوامل شناخته شده در ایجاد یا تشدید پرش پلک است. زمانی که تحت فشار روانی قرار دارید، ممکن است تنش عضلانی افزایش پیدا کند یا خواب شما مختل شود. این تغییرات می توانند زمینه بروز انقباض های غیر ارادی پلک را فراهم کنند.
برای مثال، ممکن است در روزهای پرمشغله کاری یا هنگام آماده شدن برای یک امتحان متوجه شوید که پلک چشم بیشتر از حالت عادی می پرد. در چنین شرایطی، کاهش فشار روانی و داشتن زمان کافی برای استراحت می تواند به بهبود وضعیت کمک کند.
کم خوابی و خستگی
کمبود خواب می تواند فعالیت طبیعی عضلات و سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار دهد. اگر چند شب متوالی دیر بخوابید یا خواب با کیفیتی نداشته باشید، احتمال بروز پرش پلک افزایش پیدا می کند.
خستگی چشم نیز ممکن است در افرادی که ساعت های طولانی مطالعه می کنند یا به صفحه نمایش خیره می شوند، این مشکل را تشدید کند. در چنین شرایطی، تنظیم زمان خواب و استراحت دادن به چشم ها اهمیت دارد.
مصرف زیاد کافئین
مصرف بیش از حد کافئین می تواند تحریک پذیری سیستم عصبی را افزایش دهد و در بعضی افراد با پرش پلک همراه باشد. قهوه، چای پررنگ، نوشیدنی های انرژی زا و برخی مکمل های محرک از منابع کافئین هستند.
اگر متوجه شده اید که پس از نوشیدن چند فنجان قهوه یا مصرف نوشیدنی انرژی زا، پلک شما بیشتر می پرد، بهتر است مقدار مصرف را به تدریج کاهش دهید و تاثیر آن را بر علائم خود بررسی کنید.
خشکی چشم
خشکی چشم یکی دیگر از علت های مهم پرش پلک است. زمانی که سطح چشم رطوبت کافی نداشته باشد، ممکن است احساس سوزش، خارش، جسم خارجی یا خستگی ایجاد شود. تحریک سطح چشم می تواند انقباض های ظریف پلک را نیز تشدید کند.
خشکی چشم در افرادی که مدت زیادی با تلفن همراه یا رایانه کار می کنند، بیشتر دیده می شود؛ زیرا هنگام تمرکز بر صفحه نمایش معمولا تعداد پلک زدن ها کاهش می یابد. استفاده از برخی داروها، افزایش سن و شرایط محیطی نیز می توانند در خشکی چشم نقش داشته باشند.
خستگی ناشی از کار با صفحه نمایش
استفاده طولانی مدت از رایانه، تلفن همراه یا تبلت می تواند باعث خستگی چشم و تشدید علائم خشکی شود. نور نامناسب، انعکاس نور روی صفحه و نگاه کردن طولانی مدت از فاصله نامناسب نیز ممکن است ناراحتی چشم را بیشتر کنند.
البته هر پرش پلکی به معنای آسیب ناشی از صفحه نمایش نیست؛ اما اگر این حالت پس از چند ساعت کار با رایانه شروع می شود، بهتر است به زمان استراحت، نور محیط و وضعیت رطوبت چشم توجه کنید.
تحریک چشم و حساسیت
گرد و غبار، دود، آلودگی هوا، مواد آرایشی و حساسیت های چشمی می توانند باعث تحریک سطح چشم شوند. در این شرایط، ممکن است علاوه بر پرش پلک، قرمزی، اشک ریزش، خارش یا سوزش نیز داشته باشید.
اگر این علائم مکرر هستند، بهتر است از مالیدن چشم خودداری کنید و برای مشخص شدن علت تحریک، به ویژه در صورت تداوم علائم، با چشم پزشک مشورت کنید.
جهت دریافت مشاوره و معاینه فرم زیر را پر کنید
علت پرش چشم چپ چیست؟
پرش چشم چپ معمولا به انقباض غیر ارادی عضلات پلک چپ مربوط است. این حالت می تواند در پلک بالا یا پایین اتفاق بیفتد و در بیشتر موارد با خستگی، استرس، کم خوابی، خشکی چشم یا مصرف زیاد کافئین ارتباط دارد.
برای مثال، اگر پس از یک روز کاری طولانی متوجه لرزش پلک چپ شوید و این حالت با استراحت بهتر شود، احتمال دارد با یک پرش خوش خیم پلک مواجه باشید.
از نظر پزشکی، پرش چشم چپ به خودی خود نشانه بیماری خاصی نیست و شواهد معتبری وجود ندارد که نشان دهد پرش این چشم نسبت به چشم راست معنای متفاوتی دارد. اگر انقباض ادامه دار باشد، پلک به طور کامل بسته شود یا علائم دیگری مانند افتادگی پلک و اختلال بینایی ایجاد شود، لازم است علت دقیق بررسی شود.
علت پرش چشم راست چیست؟
پرش چشم راست نیز مانند پرش چشم چپ معمولا به انقباض های غیر ارادی عضلات اطراف چشم مربوط می شود. عواملی مانند خستگی، فشار روانی، خشکی چشم و مصرف زیاد کافئین می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
ممکن است این حالت فقط در پلک پایین ظاهر شود یا پلک بالا را نیز درگیر کند. محل پرش به تنهایی مشخص نمی کند که مشکل خطرناک است یا خیر ؛ اگر پرش چشم راست گهگاه رخ می دهد و با خواب کافی یا کاهش مصرف کافئین بهتر می شود، معمولا جای نگرانی زیادی وجود ندارد. اما اگر انقباض ها مداوم باشند، به سایر قسمت های صورت گسترش پیدا کنند یا با درد و تغییرات بینایی همراه شوند، ارزیابی پزشکی ضروری است.
