لنز پانسمان بعد از لیزیک و لازک یکی از بخش های مراقبت پس از بعضی از جراحی های اصلاح عیوب انکساری چشم است. این لنز با لنزهای تماسی معمولی که برای اصلاح شماره چشم یا تغییر ظاهر چشم استفاده می شوند تفاوت دارد و هدف اصلی آن محافظت از سطح چشم و کمک به روند ترمیم قرنیه است. البته استفاده از لنز پانسمان برای همه روش های جراحی یکسان نیست. بعد از لیزیک معمولا فلپ قرنیه در جای خود قرار می گیرد و در بسیاری از موارد نیازی به لنز پانسمان وجود ندارد؛ اما در روش عمل لازک و برخی روش های سطحی، استفاده از لنز پانسمان شایع تر است. پزشک بر اساس وضعیت اپی تلیوم قرنیه و روند ترمیم تصمیم می گیرد که لنز چه زمانی قرار داده شود و چه زمانی برداشته شود.
لنز پانسمان چیست و چه کاربردی دارد؟
لنز پانسمان نوع خاصی از لنز تماسی است که با هدف درمانی روی سطح چشم قرار می گیرد. این لنز معمولا بدون شماره است و برای بهتر دیدن طراحی نشده است. پس از برخی جراحی های سطحی چشم، لایه خارجی قرنیه یا اپی تلیوم برای انجام لیزر کنار زده یا برداشته می شود. بدن به تدریج این لایه را بازسازی می کند. در این فاصله، تماس پلک با سطح حساس قرنیه می تواند باعث ناراحتی و درد شود. لنز پانسمان مانند یک پوشش محافظ روی سطح قرنیه قرار می گیرد و می تواند:
- اصطکاک بین پلک و قرنیه را کاهش دهد.
- ناراحتی و احساس جسم خارجی را کمتر کند.
- از سطح در حال ترمیم قرنیه محافظت کند.
- شرایط مناسب تری برای بازسازی اپی تلیوم ایجاد کند.
- به کاهش تحریک سطح چشم در روزهای ابتدایی کمک کند.
با وجود این مزایا، لنز پانسمان یک وسیله درمانی است و نباید توسط بیمار جابه جا، خارج یا تعویض شود؛ مگر اینکه چشم پزشک چنین دستوری داده باشد.
چرا بعد از لازک از لنز پانسمان استفاده می شود؟
در جراحی لازک، برخلاف عمل لیزیک ، سطح قرنیه مستقیما درگیر روند ترمیم می شود. پس از انجام لیزر، اپی تلیوم قرنیه به زمان نیاز دارد تا دوباره روی سطح چشم تشکیل شود. در این مرحله، لنز پانسمان می تواند مانند یک محافظ موقت عمل کند ؛ تا زمانی که لایه سطحی قرنیه ترمیم شود، لنز به کاهش تماس مستقیم پلک با سطح حساس چشم کمک می کند.
به همین دلیل، وجود لنز پانسمان بعد از لازک معمولا موضوع نگران کننده ای نیست و در بسیاری از موارد بخشی از روند معمول مراقبت بعد از جراحی محسوب می شود.
آیا بعد از لیزیک هم لنز پانسمان گذاشته می شود؟
در لیزیک شرایط متفاوت است و در این روش یک فلپ در قرنیه ایجاد می شود و پس از اصلاح عیب انکساری، فلپ در محل خود قرار می گیرد. بنابراین معمولا مانند لازک، سطح وسیعی از اپی تلیوم برای ترمیم باقی نمی ماند.
به همین دلیل، استفاده از لنز پانسمان بعد از لیزیک به اندازه لازک رایج نیست و با این حال، در شرایط خاص ممکن است چشم پزشک بنا بر وضعیت سطح چشم، روند ترمیم یا وجود تحریکات خاص، استفاده از لنز را توصیه کند.
بنابراین اگر پس از لیزیک برای شما لنز پانسمان گذاشته شده است، نباید آن را بدون مشورت پزشک خارج کنید.
مدت زمان باقی ماندن لنز پانسمان چقدر است؟
مدت زمان باقی ماندن لنز پانسمان به نوع جراحی، سرعت ترمیم اپی تلیوم، وضعیت قرنیه و نظر چشم پزشک بستگی دارد. در جراحی های سطحی مانند لازک، لنز معمولا تا زمانی که لایه سطحی قرنیه ترمیم شود در چشم باقی می ماند.
در بسیاری از موارد، پزشک طی چند روز پس از جراحی چشم را معاینه می کند و با بررسی سطح قرنیه درباره زمان برداشتن لنز تصمیم می گیرد ؛ بنابراین نمی توان برای تمام افراد یک زمان ثابت تعیین کرد. اگر پزشک برای شما زمان مشخصی جهت مراجعه تعیین کرده است، برداشتن لنز باید در همان زمان و توسط فرد متخصص انجام شود؛ حتی اگر احساس کنید چشم کاملا خوب شده است.
چه زمانی پزشک لنز پانسمان را برمی دارد؟
زمان برداشتن لنز پانسمان معمولا بر اساس وضعیت اپی تلیوم قرنیه تعیین می شود، نه صرفا تعداد روزهای گذشته از عمل. چشم پزشک با معاینه سطح قرنیه بررسی می کند که آیا پوشش سطحی چشم به اندازه کافی ترمیم شده است یا خیر ؛ اگر ترمیم مناسب باشد، لنز دیگر نقش محافظتی ضروری ندارد و پزشک آن را خارج می کند.
گاهی ممکن است پزشک به دلیل کامل نشدن ترمیم، لنز را برای مدت بیشتری نگه دارد. در مقابل، اگر لنز دچار مشکل شود یا علائم خاصی ایجاد کند، ممکن است نیاز به بررسی زودتر وجود داشته باشد.
جهت دریافت نوبت معاینه و مشاوره فرم زیر را پر کنید
نحوه برداشتن لنز پانسمان بعد از لیزیک و لازک
نحوه برداشتن لنز پانسمان بعد از لیزیک و لازک معمولا ساده و سریع است، اما باید توسط چشم پزشک یا کادر درمانی طبق دستور پزشک انجام شود. پزشک ابتدا چشم را بررسی می کند و وضعیت قرنیه و سطح چشم را می سنجد. سپس با استفاده از روش مناسب، لنز را از سطح قرنیه جدا کرده و خارج می کند که این کار معمولا بدون نیاز به جراحی مجدد یا بخیه انجام می شود.
بیمار نباید برای برداشتن لنز در خانه از انگشت، گوش پاک کن یا ابزار دیگری استفاده کند. حتی اگر لبه لنز را احساس کند یا تصور کند لنز جابه جا شده است، بهتر است ابتدا با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرد.
آیا برداشتن لنز پانسمان بعد از جراحی چشم درد دارد؟
در اغلب موارد، خارج کردن لنز پانسمان یک اقدام کوتاه است و معمولا درد شدیدی ایجاد نمی کند. با این حال، ممکن است هنگام برداشتن لنز احساس فشار، سوزش یا ناراحتی خفیف داشته باشید. میزان این احساس در افراد مختلف متفاوت است و به وضعیت سطح چشم نیز بستگی دارد. اگر سطح قرنیه هنوز حساس باشد، ممکن است فرد هنگام برداشتن لنز کمی احساس ناراحتی داشته باشد و چشم پزشک با توجه به شرایط چشم، اقدام لازم را انجام می دهد تا این مرحله با کمترین ناراحتی ممکن انجام شود.
بعد از برداشتن لنز چه حسی خواهیم داشت؟
پس از برداشتن لنز پانسمان ممکن است برای مدت کوتاهی احساس خشکی، سوزش، حساسیت به نور یا وجود جسم خارجی در چشم داشته باشید. این علائم همیشه به معنی وجود مشکل نیستند و می توانند به دلیل ادامه روند ترمیم سطح قرنیه ایجاد شوند. شدت این علائم معمولا باید روند کاهشی داشته باشد. قطره هایی که پزشک تجویز کرده است باید طبق دستور مصرف شوند و نباید دارویی به صورت خودسرانه جایگزین آنها شود.
اگر درد شدید، کاهش قابل توجه دید، قرمزی غیرعادی، ترشح چرکی یا افزایش ناگهانی حساسیت به نور ایجاد شد، لازم است در اسرع وقت با چشم پزشک تماس بگیرید.
آیا می توان لنز پانسمان را در خانه برداشت؟
خیر، مگر اینکه چشم پزشک صراحتا آموزش داده باشد که چه زمانی و چگونه این کار انجام شود. در حالت معمول، برداشتن لنز پانسمان در مطب و پس از بررسی وضعیت قرنیه انجام می شود. دلیل این موضوع فقط خود لنز نیست؛ پزشک باید همزمان بررسی کند که سطح قرنیه به اندازه کافی ترمیم شده باشد. خارج کردن زودهنگام لنز ممکن است محافظت مورد نیاز سطح چشم را کاهش دهد و خارج کردن دیرهنگام نیز بدون بررسی پزشکی توصیه نمی شود.
اگر لنز پانسمان از چشم خارج شود چه کنیم؟
گاهی ممکن است لنز به دلیل مالش چشم، تماس دست یا عوامل دیگر از جای خود خارج شود. در این شرایط بهتر است بیمار تلاش نکند لنز را با دست به جای خود برگرداند. اگر لنز کاملا خارج شده است، آن را دوباره روی چشم قرار ندهید؛ مگر اینکه پزشک چنین دستوری داده باشد.
اگر احساس می کنید لنز داخل چشم جابه جا شده، نیز از دستکاری چشم خودداری کنید. جابه جا شدن لنز همیشه به معنی آسیب جدی نیست، اما پس از جراحی چشم بهتر است هر تغییر غیرمعمول توسط پزشک بررسی شود.
مراقبت از چشم تا زمان برداشتن لنز پانسمان
تا زمانی که لنز پانسمان در چشم قرار دارد، رعایت توصیه های پزشک اهمیت ویژه ای دارد. چند نکته مهم عبارتند از:
- چشم را مالش ندهید.
- بدون اجازه پزشک لنز را لمس یا جابه جا نکنید.
- قطره های تجویز شده را طبق برنامه استفاده کنید.
- از تماس آب آلوده با چشم جلوگیری کنید.
- تا زمان اجازه پزشک از آرایش چشم استفاده نکنید.
- از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار و آلودگی شدید تا حد امکان دوری کنید.
- برای معاینات تعیین شده توسط پزشک مراجعه کنید.
مهم است بدانید که احساس خشکی یا ناراحتی خفیف در روزهای ابتدایی می تواند اتفاق بیفتد، اما شدت و روند علائم باید با پزشک در میان گذاشته شود.
چرا نباید لنز پانسمان را خودسرانه خارج کنیم؟
لنز پانسمان فقط یک لنز معمولی نیست که بتوان آن را مانند لنزهای تماسی روزمره خارج کرد ؛ در زمان استفاده، قرنیه در مرحله مشخصی از ترمیم قرار دارد و زمان برداشتن لنز بر اساس همین وضعیت انتخاب می شود.
اگر لنز زودتر از زمان مناسب خارج شود، ممکن است سطح قرنیه هنوز آمادگی کافی نداشته باشد. از طرف دیگر، باقی ماندن لنز برای مدت طولانی بدون کنترل پزشکی نیز می تواند مشکلاتی ایجاد کند. به همین دلیل، تعیین زمان مناسب باید بر عهده چشم پزشک باشد.
تفاوت لنز پانسمان با لنز تماسی معمولی
اگرچه هر دو روی سطح چشم قرار می گیرند، کاربرد آنها یکسان نیست. لنز تماسی معمولی معمولا برای اصلاح عیوب انکساری مانند نزدیک بینی، دوربینی یا آستیگماتیسم استفاده می شود؛ در حالی که لنز پانسمان با هدف محافظت از سطح چشم و کمک به روند ترمیم به کار می رود.
بنابراین بیمار نباید تصور کند که لنز پانسمان همان لنز طبی یا زیبایی است و می تواند آن را مانند لنزهای معمولی جابه جا کند.
