جداشدگی شبکیه چیست؟

جداشدگی شبکیه : شبکیه لایه ای شفاف و نازک از بافت حساس به نور است که قسمت داخلی کره چشم را می پوشاند و تصویر دنیای خارج روی این لایه حساس تشکیل می شود (همچون فیلم در دوربین عکاسی) و پیام های بینایی را از طریق عصب بینایی به مغز ارسال می کند.

عصب بینایی رابط بین مغز و چشم می باشد. در واقع جداشدگی شبکیه به جدا شدن لایه حساس شبکیه از لایه پوششی زیر آن گفته می شود که طی آن تصویر دنیای خارج روی آن به خوبی تشکیل نشده و باعث اختلال میدان بینایی و کاهش شدید بینایی می گردد و درصورتی که به موقع درمان نشود ، منجر به نابینایی فرد خواهد شد.

جداشدگی شبکیه

پیشگیری و خود مراقبتی

مهم ترین قدم برای درمان پارگی شبکیه ، تشخیص به موقع آن است ؛ به همین دلیل به افرادی که بیشتر از سایرین در معرض خطر هستند ( افراد نزدیک بین ، بیماران دیابتی و افرادی که سابقه خانوادگی این عارضه را دارند)، توصیه می شود به صورت روزانه چشم های خود را بررسی کنند.

برای این کار می توانید هر یک از چشم ها را به صورت جداگانه ببندید و میزان دید چشم مقابل را بررسی کنید. در این حالت در صورتی که متوجه بروز کوچک ترین تغییر در دید خود شدید ، حتما به متخصص چشم مراجعه نمایید.

درمان جداشدگی شبکیه به چه صورت است؟

درمان این عارضه به نوع کندگی شبکیه بستگی دارد. در نوع اول که هنوز پارگی شبکیه سبب جدا شدن شبکیه نشده ، با استفاده از لیزر یا کرایوپکسی و به صورت سرپایی قابل درمان می باشد. در جراحی با لیزر ، سوختگی های کوچکی در اطراف لبه پارگی ایجاد می شوند و بافت حاصل از آن با بستن لبه های پارگی از عبور مایع داخل چشم و تجمع زیر شبکیه پیشگیری می کند. در کرایوپکسی هم به طریق مشابهی اطراف سوراخ فریز می شود.

برای انجام این جراحی بیمار ابتدا در بیمارستان بستری می شود. اعمال جراحی بر اساس نوع و میزان جداشدگی و پارگی متفاوت اند ، اما به طور کلی لایه عصبی چشم از لایه پایینی آن جدا شده و به هم نزدیک تر می شوند.

در جراحی اسکلرال با کلینگ، باندی پلاستیکی به روی کره چشم دوخته خواهد شد. 

در عمل های سنگین ، جراحی از داخل چشم صورت می گیرد. برای این کار از سرم نمکی ، گاز یا روغن سیلیکونی استفاده می شود و به جای زجاجیه به داخل چشم تزریق خواهد شد. در صورت تزریق گاز ، پس از مدتی جذب چشم می شود اما روغن باید تحت عمل جراحی دیگری از چشم خارج گردد.

جداشدگی شبکیه

بعد از عمل جداشدگی شبکیه

  1. اکثر بیماران بعد از این نوع جراحی طی یک تا دو روز اول دچار حالت تهوع و استفراغ می شوند، لذا دادن مایعات خنک و غذای کم در این مدت تا بازگشت اشتهای بیمار توصیه می شود.
  2. شستن صورت روز بعد از عمل جراحی بلامانع است.
  3. اگر طی عمل جراحی داخل چشم، گاز تزریق شده است، بیمار باید در چند روز اول سر خود را در وضعیت خاصی قرار دهد. رعایت این وضعیت که باتوجه به محل پارگی و نوع عمل، توسط پزشک معالج برای بیمار توضیح داده می شود، در روزهای اول پس از جراحی بسیار مهم است.
  4. اگر طی عمل جراحی، داخل چشم روغن تزریق شده باشد، بیمار باید چند روز اول پس از عمل، بر روی شکم یا به پشت بخوابد (بسته به نوع روغن)، و در صورتی که وضعیت خوابیدن روی شکم را نمی تواند تحمل کند، باید در حالت نشسته و ایستاده صورت خود را رو به پایین قرار دهد.
  5. استراحت بیمار پس از عمل نسبی است.
  6. پس از عمل، معمولا از قرص های کورتیکو استروئیدی یا کورتون استفاده می شود که اغلب پس از یک هفته تا ده روز بعد از عمل مصرف آن قطع می گردد. استفاده از کورتون جهت کاهش التهاب و کمک به سیر بهبودی بیماری است و با وجود عوارض جانبی، مصرف آن الزامی است، مگر آنکه پزشک معالج تصمیم دیگری اتخاذ کند.
  7. بخیه های چشم دو نوع می باشند: بخیه های عمقی که دائمی بوده و برداشته نمی شوند و بخیه های سطحی که اگر پس از 2 تا 3 هفته نیفتاده باشند، توسط پزشک معالج برداشته می شوند.
  8. پس از ترخیص در تاریخ های تعیین شده، جهت معاینه مراجعه کنید.
  9. زمان حمام کردن را حتما از پزشک خود سوال کنید. معمولا اگر عمل جراحی با عارضه ای توام نباشد، بعد از روز پنجم می توان حمام کرد.
  10. مطالعه، تماشای تلویزیون و فعالیت های عادی زندگی به شرط رعایت نحوه صحیح قرار گرفتن سر مانعی ندارد.
    نماز خواندن از روز عمل بلامانع است، ولی دقت فرمایید که تیمم فقط با سنگ باشد.

جداشدگی شبکیه

  1. خم شدن بیش از حد کمر ممنوع است. بنابراین تا یک هفته از سجده کردن خودداری کرده و مهر را با دست به پیشانی نزدیک نمایید.
  2. تعداد روزهای بعد از عمل را همیشه به خاطر بسپارید و در هر مراجعه به یاد داشته باشید.
  3. به محض ایجاد درد دائمی چشم، قرمزی، حساسیت به نور، کاهش دید و ترشح چرکی از چشم فورا به پزشک خود مراجعه کنید و در صورت عدم دسترسی به جراح خود، به درمانگاه اورژانس چشم مراجعه نمایید.
  4. پس از عمل، مسافرت با اتومبیل و قطار بلامانع است. مسافرت با هواپیما درصورتی که گاز یا هوا در چشم باشد، با نظر پزشک معالج انجام شود. در روزهای اول بعد عمل، از صعود به ارتفاعات و پرواز با هواپیما خودداری کنید.
  5. بعد از عمل جهت محافظت از محل عمل و ضربه به چشم، از محافظ پلاستیکی به مدت 2 تا 3 هفته استفاده کنید. روزها می توان از عینک و شب ها از محافظ استفاده کرد. این محافظ قابل شستشوست، هر روز آن را با آب و صابون بشویید.
    مصرف قطره های چشمی حداکثر 1 تا 2 ماه پس از عمل لازم است و ادامه داروها باید حتما تحت نظر پزشک باشد. از مصرف خودسرانه داروها جدا خودداری کنید.
  6. در هر مراجعه داروهای مصرفی خود را همراه داشته باشید و نام آنها را نیز یاد بگیرید، چون اولا ممکن است داروخانه مشابه دارو یا داروی دیگری داده باشد که حتما باید کنترل شود، و یا به دلیل تشابه ظاهری برخی قطره ها و دید کم بیماران، داروها جا به جا مصرف شوند.
  7. هیچ گاه اطراف چشم را با پارچه های خشن یا دستمال کاغذی تمیز نکنید. زیرا این کار ممکن است باعث خراش قرنیه شود. برای پاک کردن چشم می توان از پنبه تمیز استفاده کرد.

درصورت بروز هریک از این علائم فورا به پزشک مراجعه کنید:

  • احساس وجود پرده یا سایه در جلوی چشم
  • دیدن جرقه های نوری
  • بروز مگس پران جدید و یا افزایش تعداد آن
  • دیدن شبکه های تور مانند در جلوی چشم
  • هر نوع کاهش دید ناگهانی