تنبلی چشم چیست ؟

تنبلی چشم (Amblyopia) اختلالی بینایی و ضعف دید است که عمدتا در یک چشم دیده می شود. این بیماری عمدتا درصورتی که به موقع تشخیص داده شود قابل درمان است.

برخی کودکان با آن که در ظاهر چشمان شان سالم است ، اما سلامتی و دید کافی ندارند و از این رو والدین باید از سلامت چشم کودکان خود ، علی الخصوص در سنین بسیار پایین اطمینان حاصل نمایند و به این منظور باید در بازه های زمانی معین فرزند خود را نزد متخصص چشم ببرند.

 

تنبلی چشم

 

مرکز بینایی در مغز انسان از دوران جنینی تا حدود ۱۰ سالگی رشد می کند ، اما اصلی ترین رشد آن تا ۳ سالگی است. در نتیجه این رشد و تکامل ، دید واضح و کاملی به وجود می آید.

در این مدت ، بویژه تا ۳ سالگی ؛ هر عامل یا اتفاقی که موجب اشکال در دید یک یا هر دو چشم گردد،  موجب توقف رشد و تکامل دستگاه بینایی خواهد شد و نهایتا موجب کاهش بینایی کودک می گردد.

اگر اشکال در دید کودک قبل از ۵ سالگی درمان گردد ، حتی در صورت وجود تنبلی چشم ، امکان آن که کودک بینایی کامل خود را بدست آورد بسیار زیاد است.

اما پس از ۵ سالگی ، هرچه درمان تنبلی چشم به تعویق افتد ؛ به همان نسبت احتمال درمان کامل و بدست آوردن بینایی کامل نیز کاهش خواهد یافت. به طوریکه پس از ۷ تا ۱۰ سالگی ، درمان تاثیری در بینایی نخواهد گذاشت.

علائم تنبلی چشم

در صورتی که مشکل چشم ، انحراف باشد ، تشخیص آن بسیار ساده است و والدین با مشکل انحراف چشم به پزشک مراجعه می کنند و در حین معاینه متوجه تنبلی نیز می شوند.

اما متاسفانه در بسیاری از موارد تنبلی چشم بدون علامت است و چشم ها ظاهری کاملا طبیعی دارند.

از طرفی کودکان 3 تا 4 سال ، نمی توانند مشکل خود را اعلام کنند ؛ چرا که همیشه همین طور دیده اند و تجربه دیگری نداشته اند تا متوجه مشکل شوند که این نوع دیدن ، نوعی اختلال بینایی محسوب می شود.

لذا در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر حتما فرزند خود را برای معاینه نزد چشم پزشک ببرید :

  1. انحراف چشم به داخل یا خارج
  2. عدم گردش هماهنگ چشم ها
  3. ضعف در دید عمقی
  4. دوبینی یا بستن یکی از چشم ها
  5.  کج کردن سر
  6. هرگونه واکنش غیر عادی بینایی
  7.  سردرد

 

تنبلی چشم

 

عوامل ایجاد کننده تنبلی چشم چیست ؟

به طور کلی تنبلی چشم ، در اثر تجربه های غیرعادی بینایی در خردسالی بروز می کند که موجب تغییر لایه نازکی از بافت شبکیه و مغز می گردد.

عموما هر آن چه که موجب تاری دید یا انحراف چشم کودک شود ، در ایجاد تنبلی چشم نیز موثر است.

موارد ذیل ؛ از جمله عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به تنبلی چشم هستند :

  • تولد نوزاد نارس
  • اندازه کوچک حین تولد
  • سابقه خانوادگی تنبلی چشم
  • انحراف چشم
  • عدم شفافیت مسیر بینایی
  • اختلالات انکساری
  • ناتوانی های رشدی

تشخیص تنبلی چشم

تنبلی چشم ، تا زمانی که شدت نیافته و ظاهر چشم ها را تحت الشعاع قرار نداده و آن ها را از حالت طبیعی خارج نکرده باشد ؛ به راحتی توسط والدین قابل تشخیص نخواهد بود.

از این رو والدین نباید بر دیده های خود کفایت کنند و اکیدا توصیه می شود که به منظور بررسی و معاینات دقیق کلینیکی ، کودکان خود را به صورت ادواری نزد چشم پزشک ببرند.

درمان تنبلی چشم

تنبلی چشم درصورتی که به موقع تشخیص داده شود در اکثر موارد به راحتی قابل درمان است. درمان تنبلی چشم در دوران کودکی بسیار مهم است و بهترین نتایج در سنین اولیه کودکی به دست می آیند. بنابراین معاینه چشم کودک در همان سنین ابتدایی ضروری است.

برخی از روش های درمان تنبلی چشم عبارتند از:

  • پچ چشم

برای درمان این عارضه باید چشم سالم را بست تا چشم تنبل وادار به دیدن شود. ممکن است این روند حدود چند هفته تا چند ماه طول بکشد. البته در این مدت باید گاهی چشم سالم هم باز شود. در نتیجه این روش درمانی حتما باید زیر نظر پزشک متخصص چشم صورت گیرد.

  • عینک تصحیح کننده

از عینک تصحیح کننده برای اصلاح مشکلاتی نظیر نزدیک بینی، دوربینی، و آستیگماتیسم استفاده می شود.

  • فیلتر های نیمه شفاف

استفاده از فیلتر های نیمه شفاف نیز ممکن است بنا به نظر پزشک تجویز گردد.

  • قطره چشمی

بسته به نظر پزشک ممکن است به جای استفاده از پچ چشمی، قطره تجویز گردد.

 

تنبلی چشم

 

 

  • جراحی تنبلی چشم

درصورتی که تنبلی چشم با سایر روش ها قابل حل نباشد، گزینه آخر جراحی است که حتما می بایست توسط پزشک و جراحان خبره این حوزه انجام گیرد.

آنچه حائز اهمیت است، مراجعه به موقع و معاینه کودک در همان بدو تولد و همچنین تحت مراقبت بودن کودک مبتلا به تنبلی چشم می باشد. در ۲۵٪ از کودکانی که تنبلی چشم شان رفع شده است، احتمال بازگشت بیماری وجود دارد، لذا می بایست حتما تحت نظر پزشک بوده و دائم معاینه شوند.

برای درمان تنبلی چشم ، چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد ؟

در حالت کلی چنانچه در هفته های نخست تولد فرزندتان متوجه انحراف چشم او شوید ، سابقه انحراف چشم در خانواده تان وجود داشته باشد یا این که در کودکی آب مروارید یا هر گونه مشکل چشمی دیگری داشته باشید ؛ حتما باید به چشم پزشک مراجعه نمایید.

توجه کنید که در صورت وجود حتی یکی از موارد بالا ، معاینه کودک توسط چشم پزشک بسیار ضروری است.

همچنین توصیه می شود تمام کودکان بین ۳ تا ۵ سال ؛ به صورت ادواری توسط متخصص چشم ، تحت معاینات کامل چشم قرار گیرند.

 

 

 

 

اگر تنبلی چشم درمان نشود چه مشکلاتی اتفاق خواهد افتاد ؟

بی توجهی به درمان تنبلی چشم ، می تواند عوارض و پیامدهای متعددی ؛ اعم از تنبلی دائمی چشم ، انحراف چشم و مواردی از این قبیل را به دنبال داشته باشد.

بنابراین کودکان در صورت ابتلا به این عارضه چشمی ، حتما باید سریعا تحت درمان قرار گیرند.

در این جا بهتر است متذکر شویم که شانس درمان موفقیت آمیز تنبلی چشم در کودکان بالای 10 سال ، تقریبا غیرممکن است.